Kartka świąteczna / Christmas Card

Tradycyjnie w zimie i na Nowy Rok - kartka świąteczna od Teda Hughesa (jak zwykle w tłumaczeniu Marka Obarskiego). Trzeba przyznać, że w naszym katedralnym krajobrazie (krajobrazie z katedrą?) Ted jawi się nieomal jako poeta zimowy. No, skoro w XVII w. był już "król zimowy" (Fryderyk V Wittelsbach) czemu nie miałoby być zimowych poetów? A listopadowo-lutowe wiersze Hughesa są niesamowite - jak ciemny nurt tajemnicy pokryty kruchym lodem słów...

Przy okazji - "Narodzenie" autorstwa Hughesa, ale nie Teda tylko Artura (1831-1915), i nie poety lecz malarza związanego z bractwem prerafaelitów. "Narodzenie" było - zdaje się - publikowane jako świąteczna pocztówka, zatem wszystko pasuje. 

Narodzenia i Odrodzenia A.D. 2019. I wytrwania. 

Ted Hughes

                                                                                                  przekład z języka angielskiego Marek Obarski
KARTKA ŚWIĄTECZNA

Masz odmrażacz w samochodzie, tak, 
  Ale drżące z zimna gwiazdy docierają głębiej 
Opatuliłeś się ciepłym szalikiem i zapiąłeś guziki, 
  Ale sypki śnieg bieli ci zarost na twarzy.
Twoje modne wysokie śniegowce błyszczą, 
  Ale księżyc musi pozostać na mrozie

I tupać z zimna, i płakać,
Kiedy ostrokrzew, ostrokrzew
Zapala czerwone jagody.

Masz elektryczny koc, by rozgrzać łózko przed snem.
   Rzeka przestała toczyć kamienie, chyba zamarzła na dobre.
Okna są zaparowane od gorących knedli z jabłkami.
   Pług śnieżny ugrzązł na rozmiękłym torfowisku.
Telewizor się trzęsie od kolęd.
   Na drodze hula tylko wiatr.

Tu i tam
Tylko wiatr i trzy
Głodne owce.

Drozdy rdzawoboczne w przelocie z Norwegii trajkoczą 
                                                                 pod pochmurnym niebem,
   Ale przeziębieni piwosze kichają w barach
Rudzik zagląda przez okno w kuchni, 
   Ale wszędzie grzeją piecyki i parują czajniki.
Słońce wyrzuca niepewnie jedną topniejącą śnieżkę
   W błękitne niebo.

Zmierzch w dolinie na stoku 
I bagienna leśna kraina, 
Gdzie tonie jeleń.

Spójrz, jak usta starca purpurowieją a starcze czoło staje się 
                                                                                  bledsze
Zamarznięta wrona spada wśród nocnej ciszy z gałęzi
                                                                                  świerka w śnieg.
Do kataru dochodzi kaszel, który rozrywa płuca.
   Lisica szczeka w nocy w ogrodzie.
Budzisz się z zimna masz dreszcze, z trudem łapiesz 
                                                                                 powietrze.
Dym w blasku księżyca - cisza, cisza

Próbujesz wygrzać w łóżku
Wyziębione, opuchnięte
Stopy


Pieśni czterech pór roku, wyd. Zysk S-ka, tłum. Marek Obarski, 
red. Hanna Koźmińska, opr. graf. Mirosław Adamczyk, s. 78-79.

Ted Hughes zimą 

CHRISTMAS CARD


You have anti-freeze in the car, yes,
But the shivering stars wade deeper.
Your scarf’s tucked in under your buttons,
But a dry snow ticks through the stubble.
Your knee-boots gleam in the fashion,
But the moon must stay

And stamp and cry
As the holly the holly
Hots its reds.

Electric blanket to comfort your bedtime
The rover no longer feels its stones.
Your windows are steamed by dumpling laughter
The snowplough’s buried on the drifted moor.
Carols shake your television
And nothing moved on the road but the wind

Hither and thither
The wind and three
Starving sheep.

Redwings from Norway rattle at the clouds
But comfortless sneezers puddle in pubs.
The robin looks in at the kitchen window
But all care huddles to hearths and kettles.
The sun lobs one wet snowball feebly
Grim and blue

The dusk of the coombe
And the swamp woodland
Sinks with the wren.

See old lips go purple and old brows go paler.
The stiff crow drops in the midnight silence.
Sneezes grow coughs and coughs grow painful.
The vixen yells in the midnight garden.
You wake with the shakes and watch your breathing
Smoke in the moonlight – silent, silent.

Your anklebone
And your anklebone
Lie big in the red.

Ted Hughes, Season Songs (London: Faber and Faber, 1975)

Artur Hughes, The Nativity, 1857-58

Artur Hughes, autoportret, 1851 r.

Piosenka Noworoczna / New year song

Na 2018 rok wszystkim Czytelnikom bloga - wszystkiego czego sami sobie życzą. Zdrowia, zdrowia i jeszcze raz pieniędzy! I wytrwałości w lekturach. 

*

Pozwolę sobie rozpocząć rok od Piosenki Noworocznej z polskiego przekładu Season Songs Teda Hughesa: 

Pieśni czterech pór roku
Poznań 1995.

Ted Hughes

przekład z języka angielskiego Marek Obarski

PIOSENKA NOWOROCZNA

Wreszcie rozkwita

  Gwiazda betlejemska

    Niesamowita

          jak duch z zaświatów

   Jak nieznane stworzenie

                           w szklanym akwarium

   Niewidoma biała ryba

                            z podziemnego jeziora
   Zeszłoroczna wdowa                           
                            wyglądająca przez okno
                            Najgorszy mróz dopiero nadejdzie


Wreszcie rodzi się
  Jagniątko w swym ciasnym  
                            baranim kożuszku
    Z wijącym się ogonkiem węgorza
    I prastarą jak lodowiec
                            mamucią obojętnością
    Która pozwoli sekundzie nieskończoności 
                            stanąć na słabych nóżkach
    I przejść kilka pierwszych kroków
                            pstrząc kopytkami śnieg
    W ślad za matką
                            w coraz sroższe zimno
                            A najgorszy mróz dopiero nadejdzie. 


Wreszcie tańczą
    Delikatne śnieżynki o wątłych szyjkach
    Podskakując jak fontanny
                            i musisz przystanąć
    I głęboko odetchnąć
                            i one sprawiają że serce wali jak młot
    Myślisz w duchu że to nazbyt hojny dar
                            jak na te marne czasy
    Nikt nie wie jak pogodzić się z tą bielą
                            która gęstnieje przed oczyma
    Możesz jedynie urzeczony wpatrywać się w śnieg  
                            Najgorszy mróz dopiero nadejdzie.


Wreszcie budzi się
  Delikatny krokus
    Narażając się na to że pogryzą go głodne zające
                                                                               i złamie śnieg
    Wreszcie rozkwita tojad
                            purpurowy z zimna
    Pieśń budzi się w kogucim gardle podczas burzy   
    I drozd i jeleń
                            radują się wspólnie
    W godzinie słońca
                            z naprawdę ważnego powodu 
                            Chociaż najgorszy mróz dopiero
                                                                        przyjdzie.


Pieśni czterech pór roku, wyd. Zysk S-ka, tłum. Marek Obarski, 
red. Hanna Koźmińska, opr. graf. Mirosław Adamczyk, s. 83-84.

*

Przy okazji  - moja ulubiona fotografia Hughesa. Olbrzymi, niemal dwumetrowy Hughes, ze swoją mocną, drapieżną twarzą, ubraną zazwyczaj w drwiący, z lekka pogardliwy i arogancki grymas/uśmieszek, zawsze kojarzył mi się ze średniowiecznym baronem. Nawet wiem dokładnie z którym - otóż z normańsko-italskim krzyżowcem, Boemundem I de Hauteville, (1058-1111) księciem Antiochii. Ponieważ Hughes jest podobny (przynajmniej na niektórych fotografiach) do Roberta de Niro, myślę że skojarzenie z południowo-północną genealogią jest jak najbardziej na miejscu. Zachował się precyzyjny opis postaci Boemunda uczyniony delikatną dłonią bizantyjskiej cesarzówny Anny Komneny. Ów opis w połączeniu z innymi historycznymi informacjami na temat cech psychofizycznych księcia Antiochii zdecydowanie potwierdził (a może raczej odwrotnie - stworzył) moje skojarzenia. No i jeszcze to wspaniałe, średniowieczne, niemal magiczne wyczucie świata przyrody.... 
Wyobraźcie sobie poetę z fotografii bez krawata, koszuli i prochowca za to w kolczudze i łosiowym kaftanie. Pasuje lepiej? 

TED HUGHES
za: https://www.biography.com/people/ted-hughes-9346422

I na koniec tłumacz Hughesa - Marek Obarski. Nader ciekawy pisarz, poeta i translator. Doskonale wyczuł "przyrodnicze" niuanse Hughesa bo jego własne utwory w niesamowity sposób opisywały magiczno-mistyczno-pogańskie przestrzenie, królestwo zwierząt i roślin. O twórczości Marka Obarskiego chciałbym jeszcze napisać coś niecoś na blogu... 

MAREK OBARSKI
fot. z okładki
Tańczącego gronostaja
Poznań 1985. 

Zimowy Wojownik / The Warrior of Winter

Zima - kwartał nr 4. Dziś z wielką przyjemnością przesyłam list od Roberta Koncy będący zarazem wstępem do zimowego wiersza Teda Hughesa oraz tłumaczenie tegoż wiersza autorstwa Marka Obarskiego. Zerknijcie przy okazji na Eddę Poetycką. 

*

Czasem poezja przejmuje na chwilę władzę nad światem. Tak było niedawno, gdy zrobiłem przerwę w samotnej wędrówce po górach i siedziałem oparty o pień potężnego świerka. Prószył śnieg, który jeszcze potęgował ciszę i otulał mój umysł pierwotnym spokojem. W pewnym momencie usłyszałem swój głos mówiący pierwsze strofy „Zimowego wojownika”. Nie zrażony tym, że czynność znacznie wyprzedziła intencję jej wykonania, już świadomie dokończyłem wiersz, który – jak się okazało – znałem na pamięć, choć czytałem go może dwa razy w życiu. Spojrzałem w górę. Świerk obsiadło wielkie stado ptaków, i to kilka gatunków. Siedziały niemal nieruchomo, w ciszy. Wtedy zza chmur wyszło słońce i między gałęziami widziałem w jego blasku ośnieżony wierzchołek Lodowego Szczytu. A ptaki zaśpiewały...

Sometimes poetry takes over the world for a moment. It was like this recently, when I took a break in a solitary hike in the mountains and sat leaning against the trunk of a powerful spruce. It was snowing slightly, amplifying the silence and wrapping my mind in a primeval peace. At one point I heard my own voice saying the first stanzas of "The Warrior of Winter". Undeterred by the fact that the activity far outstripped the intention of its implementation, I consciously finished the poem, which - as it turned out - I knew by heart, although I had read it maybe twice in my life. I looked up. A large flock of birds sat in the spruce, several species. They sat almost motionless in silence. Then came the sun from behind the clouds and in its glitter between the branches I saw the snow-capped top of the Ice Summit. And the birds sang...

Robert Konca

(przekład na język angielski - Iwona Cymerman)

*

TED HUGHES

                                                                                           Przekład z angielskiego – Marek Obarski

ZIMOWY WOJOWNIK


Kiedy spotkał gwiazdę, swego zaciekłego wroga,
Zaczęli walczyć, aż w lasach spadły liście.
Zmagali się tak straszliwie,
Że stratowali pole, zamieniając je w trzęsawisko.
Jego wróg okazał się silniejszy.
Gwiazda była jego przeciwnikiem.

Toczył walkę beznadziejną
Zanurzony po szyję w rzece.
Bił się zawzięcie we wrotach stodół,
Walczył do upadłego wśród kamieni.
Po bitwie pozostały tylko kałuże.
Gwiazda rosła w siłę.

Podchodził do domów,
Upadając i wstając,
Bulgotał w przydrożnych rowach,
Walcząc o życie.
Chmury obmywały tamponem jego rany,
Jego pogruchotana broń błyszczała w świetle gwiazdy.

Ranny i uwięziony
Spał na zgniłym worku.
Ogryzał z głodu nagie badyle i nać rzepy
Na pastwisku gęsi.
Chora owca zamarzła obok niego.
Gwiazda była jego strażnikiem.

Jego kości wmarzły w ziemię
O błękitnym poranku.
Jego zęby zacisnęły się na amen
Jak pysk lisa schwytanego w potrzask.
Ale z radości spłynęła mu łza, gdy lód zaczął topnieć w słońcu.
I pierwszy pierwiosnek przebił się przez jego pancerz.

*

A teraz oryginał:


TED HUGHES


THE WARRIOR OF  WINTER


he met the star his enemy
They fought the woods leafless
He gripped his enemy
They trampled fields to quag
His enemy was a stronger
A star fought against him.

He fought his losing fight
Up to the neck in the river.
Grimly he fought in gateways,
He struggled among stones.
He left his strenght in puddles.
The star grew stronger.

Rising and falling
He blundered against houses.
He gurgled for life in ditches.
Clouds mopped his great wounds.
His shattered weapons glittered.
The star gazed down.

Wounded and prisoner
He slept on rotten sacking.
He gnawed bare stalks and turnip tops
In the goose's field.
The sick sheep froze beside him.
The star was his guard.

With boneslike frozen plumbing
He lay in the blue morning.
He teeth locked in his head
Like the trap-frozen fox.
But he rejoiced a tear in the sun.
Like buds his dressing softened.

*

Pierwodruk Seasons Song, z którego pochodzi The Warrior of Winter  ukazał się w 1976 r. w Wielkiej Brytanii (wyd. Faber and Faber Limited). W Polsce Pieśni czterech pór roku, w tłumaczeniu Marka Obarskiego opublikowało wydawnictwo Zysk i S-ka (Poznań 1995 r.). Redaktorem tomu była Hanna Koźmińska, projekty okładki i stron tytułowych wykonał Mirosław Adamczyk:   

Okładka Pieśni czterech pór roku,
Poznań 1995

*

A oto dwaj współtwórcy bloga w jakże adekwatnych do wiersza okolicznościach przyrody i przyroda jako kontekst współtwórców:

Robert, podczas trasy na Lodowy Szczyt.
Słowacja, koniec października 2008 r.

Artur, podczas tej samej trasy.

Tatranská Javorina
Słowacja, koniec października 2008 r.

I zimowe tło. Muzyczne:

https://www.youtube.com/watch?v=SnJdcwDcWjE

*

P.S. Dalszy ciąg kwestii androidów/ludzi  - już wkrótce.